Rycyna

Bohaterem dzisiejszego posta jest rącznik pospolity, a właściwie to, co ta roślinka produkuje. W jej nasionach znajduje się rycyna – najsilniej działająca ze znanych fitotoksyn., która użyczyła nazwy dla mojego bloga. W Polsce rącznik nie rośnie w stanie dzikim, ale niektórzy hodują sobie ten krzew w ogródku, gdzie dorasta do 2 metrów i jesienią daje kolczaste, podobne do kasztanów owoce. W środku znajdują się trujące nasiona.

Rącznik pospolity - owoceRącznik pospolity – owoce

Nasiona rącznika pospolitegoNasiona rącznika pospolitego

Oczywiście znany wszystkim olej rycynowy jest całkowicie bezpieczny (ewentualnie może wywołać nieprzyjemne przeczyszczenie, nie wolno go także stosować w ciąży) Olej z nasion rącznika wytłaczany jest na zimno, a potem wygotowywany z wodą, co zapewnia rozkład trucizny.

Pozajelitowa dawka śmiertelna to jedna dziesiąta mikrograma na kilogram masy ciała (0,0001mg/kg m.c.) Na szczęście dla tych, którzy zjedli nasiona (wyglądają jak kolorowa fasolka) trucizna wchłania się tylko częściowo, a jeśli nieprzerwana zostanie okrywa nasienna to najczęściej w ogóle jest nieszkodliwa. Lecz gdy tylko rozgryzie się „fasolkę” wywołuje poważne zatrucie. Objawy to pieczenie w jamie ustnej, zapalenie żołądka i jelit, wymioty, kolki, krwawa biegunka, obrzęk wątroby i nerek. Następuje trwałe uszkodzenie narządów miąższowych oraz obrzęk płuc. Oprócz tego nasionka wywołują reakcje alergiczne – kontakt może spowodować wachlarz objawów od kataru przez atak astmy do wstrząsu anafilaktycznego. Zjedzenie nawet jednego nasionka może wywołać zatrucie. Już kilka nasion to dawka śmiertelna dla dzieci, a dla dorosłych to około 20 nasion

Ricinus communis nasiona

Jak działa rycyna?

Rycyna należy do białek inaktywujących rybosomy, czyli rybotoksyn. Składa się z dwóch łańcuchów A i B połączonych wiązaniem disiarczkowym. Po dostaniu się do organizmu łańcuch B przyłącza się do galaktozy powierzchni błony komórkowej, co ułatwia penetrację do komórki toksycznego łańcucha A, który wnika dzięki mediowanej endocytozie. Następnie wędruje przez aparat Golgiego i dzięki ponownemu przyłączeniu się podjednostki B do galaktozy (w białku kalretikulina) podjednostka A przechodzi do siateczki śródplazmatycznej. Stamtąd droga już jest prosta – cząsteczka przechodzi przez translokon Sec61 i dostaje się do cytozolu. Następnie łańcuch A odrywa adeninę w podjednostce 28S rRNA. Szacuje się, że jedna cząsteczka rycyny może zahamować działanie około 50 tys. rybosomów. To pozornie drobne zniszczenie uniemożliwia translację białka i w efekcie paraliżuje komórkę. Jakby tego było mało ta depurynacja początkuje kaskadę fosforylacji prowadzącą do uruchomienia nadrodziny Kinaz Aktywowanych Mitogenem (Mitogen-Activated Protein Kinase – MAPK), które powodują uruchomienie prozapalnych genów. To skutkuje gwałtownym stanem zapalnym.

rycyna animacja

Rycyna a bioterroryzm

USA we współpracy z UK stworzyły bombę rozpylającą rycynę. Na szczęście, choć testowana, nigdy nie została użyta w walce. Po raz pierwszy w celach bioterrorystycznych rycyna została użyta w morderstwie bułgarskiego dysydenta Georija Markowa, którego ciało przebiła 1,5 mm platynowa kulka zawierająca rycynę. Z powodu potencjalnego użycia w celach terrorystycznych oraz łatwości w rozprzestrzenianiu trucizny (przez rozpylenie) substancja ta została przydzielona do kategorii B przez United States National Institute of Allergy and Infectious Diseases.  Dodatkową „zaletą” rycyny jest  łatwość produkcji masowej i niski koszt, nawet dla słabo rozwiniętych  technologii.

Wykrywanie

Analityczne oznaczanie rycyny opiera się na wykrywaniu produktu hydrolizy rycyny, którą jest rycinina

rycynina wzór

Leczenie

Niestety nie ma odtrutki na rycynę, leczenie polega na obserwacji chorego i uśmierzaniu objawów, oraz leczeniu ewentualnych niewydolności wątroby i nerek.  Zabiegi sztucznego usuwania trucizny są nieskuteczne.  Pocieszeniem może być to, że trwają prace nad uzyskaniem przeciwciał przeciwko podjednostkom rycyny.

Źródła

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: